Ήθη & Έθιμα

Χριστούγεννα - Πρωτοχρονιά

Παραμονές των Χριστουγέννων παραδοσιακά οι γυναίκες ετοίμαζαν το Κιτς – Κετς (σκεύασμα από σιτάρι και λίπος ζώου που σημαίνει είτε «έτσι κ’ έτσι» είτε «φύγε-πέρνα») και το προσέφεραν σε συγγενείς και φίλους.

Την ημέρα των Χριστουγέννων η παράδοση πρόσταζε την παρακολούθηση της Θείας Λειτουργίας και κατόπιν αυτής τα πρώτα τσιμπολογήματα και με Κιτς – Κετς. Το μεσημέρι της ίδιας μέρας γιορτινό τραπέζι στρωνόταν και όλη οικογένεια έτρωγε μαζί.

Την Πρωτοχρονιά κάθε νοικοκυρά έφερνε φρέσκο νερό από τη βρύση της γειτονιάς, ένα ρόδι, μία πέτρα και λίγη άμμο και στη θέση τους άφηνε γλυκίσματα. Γυρνώντας στο σπίτι έσπαζε το ρόδι με την πέτρα και το ανακάτευε με το χώμα και το σκορπούσε στο σπίτι για υγεία και καλοτυχία.

Τα κάλαντα είχαν την τιμητική τους τις γιορτινές αυτές μέρες με εκείνα της Παραμονής των Φώτων να ξεχωρίζουν καθότι τα τραγουδούσαν παρέες μεγαλύτερων αντρών σε μαντριά και σπίτια φίλων και συγγενών.

Το πιο γνωστό κάλαντο ήταν αυτό του «Ντόγκαλη» που αναφερόταν εγκωμιαστικά στον αρχηγό κάθε οικογένειας και την οικογένεια του

Αποκριά

Το βράδυ της τελευταίας Κυριακής της Αποκριάς εθιμοτυπικά σε κάθε σπίτι γίνονταν οικογενειακό γιορτινό τραπέζι με πλούσιο φαγητό και αποκριάτικα τραγούδια. Πολλοί τηρούσαν και το έθιμο του μασκαρέματος και ντύνονταν κάνοντας επισκέψεις σε φιλικά σπίτια.

Ένα ακόμη έθιμο (που αναβίωσε μάλιστα τα τελευταία χρόνια) ήταν το γαϊτανάκι όπου μασκαρεμένοι νέοι τραγουδούν αποκριάτικα τραγούδια όπως: «Καλώς την τη Σαρακοστή», «Στης ακρίβειας τον καιρό», «Λεμονάκι μυρωδάτο» κ.α.

Την Καθαρά Δευτέρα οι νοικοκυρές ζύμωναν το λειψό (άζυμο βάσει θρησκείας) ψωμί και όλες μαζί το έψηναν με ευχές στο φούρνο της γειτονιάς. Σήμερα με χαμηλότερο τόνο και ύφος αυτό που γίνεται είναι η παρέλαση του Καρναβαλιού ενώ η Σαρακοστή ξεκινά στην παραλία των Παλαιομαγαζιών ή της Σκάλας με τα γνωστά σαρακοστιανά εδέσματα να προσφέρονται δωρεάν.

Λαμπρή

Νωρίς το πρωί του Σαββάτου του Λαζάρου νεαρές κοπέλες με ανθοστόλιστα καλάθια τραγουδούσαν το τραγούδι του Λαζάρου στη περιοχή. Καθ' όλη τη διάρκεια της Μεγάλης εβδομάδας οι νοικοκυρές προετοίμαζαν το σπίτι τους για τη μεγάλη γιορτή που ερχόταν ενώ όλοι τηρούσαν ευλαβικά τη νηστεία. Τη Μ. Πέμπτη ένα κόκκινο πανί απλωνόταν στην αυλή και με πολλή προσοχή έβαφαν τα κόκκινα αυγά. Το πρωί της Κυριακής λίγες ώρες μετά την Ανάσταση, άναβαν στις αυλές ή στις γειτονιές τη θράκα (φλόγα από κλήματα) και ξεκινούσε το πασχαλιάτικο γλέντι.

Αρραβώνας και Γάμος

Ο αρραβώνας συμφωνούταν με το δόσιμο των χεριών και με μερικές μπαταριές (πιστολιές στον αέρα) στον αέρα όποτε και ο κόσμος πληροφορούταν το χαρμόσυνο γεγονός. Πλούσιο γλέντι και αλλαγή δακτυλιδιών επιστέγαζε την προφορική συμφωνία. Την περίοδο του αρραβώνα ως το γάμο το ζευγάρι αντάλλασσε συμβολικά δώρα (πχ μια λευκή λαμπάδα στη νύφη το Πάσχα, φορέματα κλπ.) Οι παραμονές του γάμου σήμαιναν προετοιμασία και επίδειξη της προίκας. Οι ήμερες του γάμου (παραμονή και ανήμερα) είχαν κλασσικό φαγοπότι με συγγενείς και φίλους.

Τα Ριγανά

Κατά το μήνα Ιούνιο πραγματοποιείται ο θερισμός μεταξύ άλλων και της ρίγανης. Στην Αταλάντη γιορτάζεται εθιμοτυπικά στις 24 Ιουνίου. Την παραμονή της ημέρας αυτής στις γειτονιές ανάβουν φωτιές από ξύλα, κλαριά και άχυρα και οι άνθρωποι πηδούν πάνω από αυτές σταυρωτά τρεις φορές. Στη φωτιά ρίχνονται ακόμη και τα μαγιάτικα στεφάνια που συντηρούνται μέχρι τότε.

Επίσης:

Ο Μουσικός Πολιτιστικός Σύλλογος "Χορωδία Αταλάντης" με τη συνεργασία του Δήμου προγραμματίζουν μουσικές συναυλίες και θεατρικές παραστάσεις το καλοκαίρι ενώ πιο πριν τον Μάιο γίνεται το Χορωδιακό Φεστιβάλ με συμμετοχή χορωδιών από άλλα μέρη της Ελλάδας.
Στα τέλη Μαΐου γίνονται εκδηλώσεις για τους πεσόντες στην Κατοχή.
Τον Αύγουστο, 6 έως 12, γίνεται πολύ καλό παζάρι και στις αρχές Σεπτεμβρίου γιορτές κρασιού.
Καρναβαλικές εκδηλώσεις γίνονται σε Αταλάντη, Έξαρχο, Μεγαπλάτανο και την Καθαρά Δευτέρα σε Σκάλα και Τραγάνα.
Πανηγύρια γίνονται στη Σκάλα Αταλάντης της Αναλήψεως, στην Κυρτώνη στις 29 Αυγούστου, στον Έξαρχο στις 9 Μαΐου, στο Μεγαπλάτανο στις 20 Ιουλίου του Προφήτη Ηλία, στο Καλαπόδι του Ευαγγελισμού στις 25 Μαρτίου, στην Τραγάνα του Αγίου Πνεύματος, στο Κυπαρίσσι της Ζωοδόχου Πηγής.